Weet je dat brandend maagzuur, oprispingen, e.d. vaak niet komen door te veel maagzuur, maar te weinig? De klachten van te weinig maagzuur lijken nl. heel erg op die van te veel maagzuur.

In dit artikel lees je:

  • wat de klachten van te veel en te weinig maagzuur zijn,
  • waarom maagzuur zo belangrijk is,
  • de oorzaak van een gebrek aan maagzuur,
  • en hoe je kunt testen of je te weinig maagzuur aanmaakt.
Klachten van mogelijk te veel maagzuur
  • Een brandend, pijnlijk gevoel in je maag
  • Drukkend, soms pijnlijk gevoel achter het borstbeen
  • Soms uitstralende pijn naar de hals, rug en schouderbladen
  • Een opgeblazen buikgevoel
Klachten van mogelijk te weinig maagzuur
  • Opgeblazen maag of zwaar gevoel direct na het eten
  • Misselijkheid
  • Reflux (Refluxterugvloeien van maagzuur in slokdarm)
  • Regelmatig boeren, helemaal wanneer je voorover hangt
  • Maag die van slag af is
  • Brandend gevoel in of boven de maag
  • Zwakke nagels, of ribbels of lengtestrepen op de nagels, als gevolg van opgelopen voedingstekorten.

Zoals je ziet komen de klachten van te weinig maagzuur verdacht veel overeen met klachten van te veel maagzuur. Jammer genoeg gaan mensen met dit soort klachten eerst zelf dokteren, door bijvoorbeeld Rennies te kopen. Als ze toch met hun klachten van brandend maagzuur naar de huisarts gaan scrhijft deze al gauw maagzuurremmers voor. Van de medicijnen die de apotheek verkoopt stond in 2019 de maagzuurremmer Omeprazol, op nr. 1 en Pantoprazol, een andere maagzuurremmer, op nummer 3 in de top 10 van meest voorgeschreven medicijnen staan.

Nog niet zo lang geleden kon je de sterkere varianten (protonpompremmers, zoals Omeprazol en Pantoprazol) alleen via de huisarts krijgen. Tegenwoordig kun je dit soort medicijnen ook al bij de drogist kopen. En dat is best wel zorgelijk, want deze medicijnen zijn bepaald niet onschuldig. En in het overgrote deel van de gevallen gaat het niet om te veel, maar te weinig maagzuur.

 

Wat is het nut van maagzuur?

Maagzuur speelt een onmisbare rol in de vertering. Maar het is ook nodig voor de opname van een aantal belangrijke vitaminen en mineralen. En het zorgt ervoor dat ziekteverwekkers minder kans krijgen om verder het lichaam binnen te dringen. Hieronder ga daar wat uitgebreider op in.

  • Maagzuur is de kickstart van een goede vertering in het verdere maagdarmkanaal:
    • Maagzuur zorgt dat het enzym pepsine wordt vrijgemaakt, dat nodig is om eiwitten te verteren; het splitst eiwitten in kleinere moleculen, die in de dunne darm nog verder worden afgebroken tot de individuele bouwstenen, de aminozuren. Bij gebrek aan een goede eiwitvertering ontstaat er daarom een tekort aan aminozuren. En aminozuren vormen de basis van zo’n beetje alle bouwstenen, hormonen, neurotransmitters en enzymen in je lichaam.
    • Is de brij (chymBrandende maagus) die de maag verlaat niet zuur genoeg dan gaat de poort naar de dunne darm niet goed open. Gevolg: eten blijft in de maag “staan”, gaat rotten en er ontstaan gassen, die voor een opgeblazen gevoel zorgen. Dit geeft dan druk naar boven, waardoor een deel van de maaginhoud kan terugstromen in de slokdarm, ook wel reflux genoemd. Dit kan voor een brandend gevoel zorgen.
    • Is de brij zuur genoeg dan stimuleert dit de aanmaak van het hormoon CCK. Deze stimuleert weer de afgifte van galvloeistof en alvleesklierenzymen.
    • Wanneer de zuurgraad niet laag genoeg is worden de alvleesklierenzymen niet geactiveerd.
    • Bij gebrek aan gal en alvleesklierenzymen verteren eiwitten, koolhydraten en vetten niet goed. Dit kan zorgen voor een overgroei van bacteriën op de verkeerde plek, nl. in de maag, maar ook in de dunne darm (SIBO, of wel Small Intestinal Bacterial Overgrowth). Hier zitten in verhouding tot de dikke darm relatief weinig bacteriën.
  • De vrijmaking en opname van belangrijke mineralen is afhankelijk van voldoende maagzuur, vooral zink, magnesium, koper, ijzer en selenium.
  • Voldoende maagzuur is nodig voor het aanmaken van Intrinsic Factor. Deze wordt gekoppeld aan vitamine B12, zodat deze door het maagdarmkanaal getransporteerd en aan het eind van de dunne darm opgenomen kan worden.
  • Bij te weinig maagzuur worden pathogenen, ziekteverwekkers zoals bacteriën, virussen en schimmels, onvoldoende afgedood. Hierdoor ontstaat er een groter risico op voedselvergiftiging, de maagbacterie Helicobacter Pylori en andere pathogenen.

Waardoor ontstaat er een gebrek aan maagzuur?

De twee belangrijkste oorzaken van laag maagzuur zijn leeftijd en stress.

Met de leeftijd neemt nl. de aanmaak van maagzuur af. Hierdoor krijgen oudere mensen klachten van te weinig maagzuur, die dus lijken op klachten van te veel maagzuur. Dat is ook de reden dat wanneer je ouder dan 50 bent je minder goed zware maaltijden kunt verteren. Nu snap je ook waarom er zo veel oudere mensen zijn die maagzuurremmers nemen of krijgen voorgeschreven.

Afname maagzuur met leeftijd

Maar ook mensen die veel stress hebben maken minder maagzuur aan. Om maagzuur aan te kunnen maken en daarmee goed te verteren moet je in de rust- en verteerstand staan. Deze treedt op wanneer het parasympatische zenuwstelsel de overhand heeft. Wanneer het sympathische zenuwstelsel actief is en je dus in de vecht-vluchtstand stand staat, komt de vertering tot stilstand. Want als je moet vechten of rennen voor je leven heeft verteren even niet de hoogste prioriteit.

Ga je dus eten op een moment dat je stress hebt, dan zul je eten niet goed verteren, doordat je te niet voldoende maagzuur aanmaakt. En voldoende maagzuur is cruciaal voor een goede vertering.

Een andere oorzaak voor een gebrek aan maagzuur is een magnesiumtekort. Magnesium is een mineraal dat bij wel 300 processen in ons lichaam gebruikt wordt. En wanneer we stress hebben wordt dit mineraal in hoge mate verbruikt. Het is dus belangrijk om er voor te zorgen dat je voldoende magnesium binnenkrijgt. Extra suppleren kan geen kwaad, maar neem geen hoge dosissen in een keer, want er kan maar zoveel tegelijk worden opgenomen.

Ook kan chronisch alcoholgebruik het maagslijmvlies doen afnemen en daardoor verminderde uitscheiding van maagzuur veroorzaken.

Verder is het zo dat mensen met een te traag werkende schildklier of de auto-immuun schildklierziekte Hashimoto vaak te weinig maagzuur aanmaken en daar dus vaak gevolgen van ondervinden.

Wanneer je te weinig maagzuur aanmaakt loop je dus een hoger risico op de maagbacterie Helicobacter Pylori. Bij veel mensen is deze bacterie aanwezig in de maag, maar wordt die in toom gehouden door voldoende maagzuur. Maar de H. Pylori bacterie is een erg slim beestje. Deze zorgt er nl. ook voor dat er minder maagzuur wordt aangemaakt. Zo kan die zijn leefomgeving nog beter in stand houden. Hierdoor kun je uiteindelijk maagzweren of erger maagkanker krijgen. Dus de reguliere remedie met maagzuurremmers, geeft weliswaar wel verlichting van de klachten, maar maakt de problemen alleen maar groter.

Daarom is het beter om eerst te kijken naar de vertering en vooral ook stress; daarmee kan je een hoop ellende voorkomen.

 

Test of je een gebrek aan maagzuur hebt

Om er achter te komen of je te weinig maagzuur aanmaakt kun je de volgende test doen. Allereerst, zorg dat je een lege maag hebt. Denk vervolgens aan lekker eten, daardoor worden al wat maagsappen aangemaakt. Doe vervolgens op 1 theelepel natriumbicarbonaat (ook wel baking soda genoemd, maar niet te verwarren met bakpoeder) in een glas water doen en drink dat vervolgens op. Ben je binnen ca. 3 minuten nog niet aan het boeren, dan maak je waarschijnlijk te weinig maagzuur aan.

Een andere manier is om een scheutje citroensap of appelciderazijn in wat water te doen en vlak voor het eten op te drinken. Gaat het niet branden dan heb je waarschijnlijk ook te weinig maagzuur.

Of je kunt een tablet Betaïne HCl met pepsine bij het begin van een eiwitrijke maaltijd nemen. Geeft dit geen klachten dan kun je de volgende keer er nog een bij nemen. Wanneer je klachten krijgt moet je er 1 tablet afdoen; dat is dan de dosis die jij nodig hebt.

Maar let op meer of minder eiwit in je maaltijd betekent ook dat je minder van dit soort tabletten of andere zuur-gevende middeltjes voor of bij je eten moet nemen.

Heb je klachten en wil je eens overleggen?